underconstruction yet

andritsaina andritsaina

Περιδιαβαίνοντας τα αρκαδικά χώματα, θα δεις  πανέμορφα βουνίσια  χωριά που είναι χτισμένα με πέτρα και τον ιδρώτα των ανθρώπων.

 


wetter

Αριστουργηματικά δημιουργήματα μιας εποχής που χάνεται στα σύννεφα του χρόνου. Το μοναδικό πάντρεμα της πέτρας με το ξύλο, γέννησε κτίρια και σπίτια που δεν άφησαν αδιάφορο κανένα περιηγητή.


Κατά τον 18ο αιώνα και στις αρχές του 19ου, η παραχώρηση προνομίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία οδήγησε στην οικονομική άνθηση του Ελληνισμού. Έτσι, οι μουσουλμάνοι ( πασάδες, αγάδες κ.α. ), κληρικοί του χριστιανισμού, μοναχοί, ακόμη και συντεχνίες· μπόρεσαν να διαθέσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για την κατασκευή ιδιωτικών και δημοσίων κοινοτικών κτισμάτων.


Τα τοπικά υλικά, οι ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες και η μορφολογία του εδάφους . Η οικονομική ευρωστία των κατοίκων, οι ιστορικές συγκυρίες και οι ξενόφερτες επιρροές, ήταν οι κύριοι παράγοντες που δημιούργησαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κτισμάτων σε κάθε περιοχή.


4


33

Η Αρκαδία κατέχει μια ξεχωριστή θέση στο χώρο της ελληνικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, δεμένης άρρηκτα με τις κλιματολογικές, γεωμορφολογικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της ευρύτερης περιοχής. Η τοπική αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται από το απλό, λιτό, αυστηρό και γεωμετρικό της ύφος. Ιδιαίτερα οι οικισμοί του Μαινάλου έχουν να επιδείξουν σημαντική αρχιτεκτονική κληρονομία.


 

44

Διασχίζοντας τους δρόμους του Μαινάλου, συναντάμε όμορφα τοπία που συνυπάρχουν αρμονικά με πετρόχτιστους οικισμούς. Ο δρόμος της αρχιτεκτονικής παράδοσης της Αρκαδίας διασχίζει χωριά που τον χάραξαν. Τα Λαγκάδια, η Δημητσάνα, η Στεμνίτσα, η Καρύταινα και βεβαίως, η αρχοντική Ανδρίτσαινα.

 

ΛΑΓΚΑΔΙΑ                                         

lagadia


Οι περίφημοι Λαγκαδιανοί χτίστες, άφησαν πλούσια αρχιτεκτονική παράδοση η οποία είναι εμφανής στον ίδιο τον τόπο καταγωγής τους και όχι μόνο.

Τα Λαγκάδια είναι μια γραφική αρκαδική κωμόπολη με εντυπωσιακά πέτρινα διώροφα και τριώροφα σπίτια, κτισμένα αμφιθεατρικά σε ένα επιβλητικό ορεινό τοπίο .


lagadia


 

lagadialagadia

Η ισχνή γεωργία και κτηνο-τροφία των ορεινών όγκων, οδήγησε πολλούς κατοίκους να γίνουν χτίστες για να συμπλη-ρώσουν το εισόδημα τους. Σταδιακά η στροφή αυτή των ντόπιων προς το επάγγελμα του χτίστη και η παράδοση που δημιουργήθηκε, έκανε στο τέλος του 18ου αιώνα γνωστούς τους Λαγκαδιανούς στη Πελοπόννησο, ως εξαίρετους οικοδόμους.


painted photo


 

lagsdia

Οι χτίστες οργανώνονταν σε ομάδες και αναλάμβαναν δύσκολα τεχνικά έργα, όπως γέφυρες, εκκλησιές, τζαμιά κ.α. Χαρακτηριστικό τους ήταν μια συνθηματική γλώσσα που είχαν αναπτύξει για τη συνεννόηση τους, ώστε να μην τους καταλαβαίνουν οι γύρω τους.


ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ                                           

dimitsana


 

Dimitsanadimitsana

Στην διαδρομή των μαστόρων της πέτρας, συναντάμε τον παλιότερο οικισμό στη καρδιά της Αρκαδίας, τη Δημητσάνα. Αποτελεί σημείο αναφοράς τόσο για την ιστορία της όσο και για τη προσφορά της στην επανάσταση του 1821. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Δημητσάνα έχει κηρυχτεί διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός μια και είναι χαρακτηριστικά τα πυργόσπιτά της.

Τα πυργόσπιτα είναι ανωγοκάτωγα, πέτρινα μακρόστενα, με τρίρριχτη στέγη και περιλαμβάνει συνήθως 4 χώρους με τριμερή κατάταξη.


ero


 

dmitsana

Η σάλα βρίσκεται στον μεσημβρινό και χρησιμοποιείται ως ξενώνας.

Το χειμωνιάτικο όπου βρίσκεται το τζάκι και λειτουργεί ως καθιστικό είτε ως χώρος φαγητού.

Και η καμαρούλα ή αλλιώς κελάρι, που συνήθως λειτουργεί ως μικρή αποθήκη και άλλοτε ως χώρος υπνοδωματίου.

Η εμφάνιση των Πυργόσπιτων στη Δημητσάνα (και στην ευρύτερη περιοχή) οφείλεται σε οικονομικούς και κατασκευαστικούς παράγοντες, καθώς και για λόγους ασφάλειας. Στη Δημητσάνα συναντάμε δυο οικοδομικά συστήματα.


 

334

Πρώτο, αυτό που στηρίζεται στη χρήση της πέτρας για την δημιουργία των πυργόσπιτων και στο ξύλο για την κατασκευή των πατωμάτων και της στέγης, όσο και για ενισχύσεις ελαφριών χωρισμάτων και εξωστών.

Και δεύτερο, αυτό που στηρίζεται στην αποκλειστική χρήση του ξύλου το οποίο προέκυψε από εμπορικές ανάγκες.

Οι οικοδομικές τεχνικές είναι βασισμένες στη λιθοδομία και στην ξυλουργική που συνεπάγεται ότι τα βασικά υλικά κατασκευής είναι η πέτρα και το ξύλο. Υλικά τα οποία προέρχονται από το περιβάλλον .


 

33

Την πέτρα την εξασφάλιζαν από τα γειτονικά βουνά φροντίζοντας να την εξωρυγνύουν κατευθείαν από τη γη, μιας και ήταν πιο ανθεκτική από αυτή που ήταν εκτεθειμένη στον ήλιο. Πρόκειται για σκληρή κιτρινόλευκη ασβεστολιθική πέτρα, την προβατίνα , την οποία αλλού την χρησιμοποιούσαν ως αγκωνάρι και αλλού την έκτιζαν σε πλάκα.

222


Την ξυλεία την προμηθευόταν από το Μαίναλο. Χρησιμοποιούσαν δρυ, κέδρο και έλατο προκειμένου να κατασκευάσουν τον σκελετό της στέγης, φύλλα κουφωμάτων και πατώματα. Τέλος οι τειχοποιίες των πυργόσπιτων είναι λίθινες, ανεπίχριστες εξωτερικά και φέρουν κατά κύριο λόγο ξύλινες ενισχύσεις από δρυ ή κέδρο. Για την κατασκευή τους χρησιμοποιούσαν ντόπιες ασπριδερές πέτρες, την προβατίνα και το βολάρι.


 

 ΣΤΕΜΝΙΤΣΑ                                                      

22


33223

Πολλοί την μπερδεύουν με τη Δημητσάνα … όμως έχει μια δική της ξεχωριστή ομορφιά η Στεμνίτσα. Βρίσκεται σε ελάχιστη χιλιομετρική απόσταση από τη Δημητσάνα και ζεί στη κάρδια της Γορτυνίας.

Το Χωριό οργανώνεται σύμφωνα με τα πρότυπα των ορεινών οικισμών της Αρκαδίας. Το κέντρο της Στεμνίτσας αποτελείται από έναν στενό δρόμο με στροφές και γεφύρια κατά μήκος του οποίου συγκεντρώνονται τα δημόσια κτίρια, τα μαγαζιά και τα παραδοσιακά εργαστήρια. Στον κύριο δρόμο ξεκινά ένα ακανόνιστο πυκνό πλέγμα πέτρινων δρομίσκων, τα καλντερίμια, που περνούν ανάμεσα από σπίτια, αυλές και παλιές Καμάρες σπιτιών.


 

στεμνιτσα

Τα σπίτια κτίζονται από γορτύνιους μαστόρους, κυρίως με ντόπια υλικά, ξύλο και πέτρα. Η γυμνή πέτρα προσδίδει στον οικισμό τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, την αίσθηση της σταθερότητας, της διάρκειας και εναρμονίζεται με το τραχύ, ορεινό τοπίο.

Οι όγκοι των σπιτιών, σε μια τέτοια αρχιτεκτονική πέτρας διαγράφονται αυστηροί, συμπαγείς και με έμφαση στις ακμές. Τα μπαλκόνια είναι μεταγενέστερη επίδραση και δεν ανήκουν στη τοπική παράδοση, ενώ υπάρχουν και πολύ λίγες περιπτώσεις “σαχνισιών”, δηλαδή του κλειστού εξώστη που συναντάμε και στη Βόρεια Ελλάδα.


 

στεμνιτσα deepgreece

Οι στέγες των σπιτιών στηρίζονται σε ξύλινα ζευκτά και καλύπτονται με κεραμίδια. Είναι πάντοτε γερτές, δίρρικτες, τριρριχτες και τετράρριχτες, με πιο συνηθισμένη μορφή την τρίρριχτη, για να ενσωματώνει λειτουργικότερα την καπνοδόχο του τζακιού.
Τα σπίτια είναι εξέλιξη ενός παμπάλαιου τύπου αγροτικής κατοικίας του “μακριναριού”, παραλλαγές του οποίου συναντάμε σε κάθε ορεινό αρκαδικό χωριό. Το μακρόστενο αυτό σπίτι είναι ένας συμπαγής αυστηρός όγκος, λιτός, από μορφολογική άποψη, ορθογώνιου σχήματος.


Στην παλαιότερη μορφή του είναι διώροφος, με κύριο χώρο ζωής το “ανώι”, στο οποίο οδηγεί πέτρινη εξωτερική σκάλα, ενώ το” κατώι” δηλαδή το ισόγειο, λειτουργεί ως αποθήκη και στάβλος με ξεχωριστή είσοδο από την αυλή. Η πέτρινη σκάλα που κατέληγε σε ξύλινο “χαγιάτι ” ( μπαλκόνι ) μπροστά από τη πόρτα του ανωγιού είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά του στεμνιτσιώτικου σπιτιού.


stemnitsa deepgreece

stemnitsa deepgreece

Κατά την περίοδο της ακμής της Στεμνίτσας, από τα μέσα του 19ου αιώνα περίπου, νέες ανάγκες οδηγούν στη διαμόρφωση του αρχικού τύπου μακριναριού σε πολυώροφο, ενώ η κάτοψη του εξελίσσεται προσθετικά σε νέες παραλλαγές σχήματος Γ, τετραγώνου ή διδύμων σπιτιών.


 

stemnitsa deepgreece

Τέλος, η λιτή και ενδοστρεφής όψη και κάτοψη του σπιτιού διαφοροποιούνται, ενώ παρατηρούμε αύξηση του αριθμού και του μέγεθους των παραθύρων. Εμφανίζονται μικροί εξώστες με σιδεριά αντί για ξύλινο χαγιάτι και υπάρχει η επίδραση νεοκλασικών στοιχείων. Χαρακτηριστική είναι η εξέλιξη του τοξωτού υπέρθυρου, πρώτα σε οριζόντιο με ανακουφιστικό τόξο και ύστερα σε οριζόντιο νεοκλασικό.


 

 ΚΑΡΥΤΑΙΝΑ                                                      

karytaina

koukos bridge deepgreece karytaina

Η ιστορία αυτού του τόπου φαίνεται πριν καν περάσεις από το χωριό… Βλέπεις το περίφημο Φράγκικο Κάστρο να το χτυπούν οι ηλιαχτίδες του ηλίου την ημέρα και να φεγγοβολά από μακριά το βράδυ από τις φωταψίες.

Η Καρύταινα βρίσκεται στο κέντρο του Μοριά. Περιβάλλεται από δυο ξακουστά ποτάμια τον Αλφειό και το Λούσιο. Παραδοσιακό χωριό που εντυπωσιάζει τους επισκέπτες του από τη πρώτη μάτια, με τα καλοδιατηρημένα πέτρινα αρχοντικά του.

old times karytaina deepgreece

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Καρύταινα έγινε πρωτεύουσα. Ήταν εμπορικό κέντρο, είχε μεγάλο παζάρι και συγκέντρωνε το εμπόριο των σιτηρών της περιοχής. Είχε μεγάλη παραγωγή σε μετάξι και οικοτεχνία ταπήτων. Τα περισσότερα σπίτια της έχουν κτιστεί τον 19ο αιώνα και τα σοκάκια της είναι λιθόστρωτα.


 

karytaina deepgreece


deepgreece karytainakarytaina

Ο Πύργος της Λεβένταινας, κτίστηκε περίπου στα μέσα του 15ου αιώνα και διατηρείται μέχρι και σήμερα. Αξίζει να θαυμάσουμε την περίτεχνη κεραμική του διακόσμηση και την εναρμόνιση του με το περιβάλλον του χωρίου. Με την αρχοντιά του κάστρου και ολόκληρης της Καρύταινας. Ο Πύργος βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του κάστρου.


old time karytaina deepgreecekarytaina

Οι Φράγκοι ονόμασαν την Καρύταινα, ” ελληνικό Τολέδο”, με το κάστρο που είχε απεικονιστεί στο τελευταίο χαρτονόμισμα των 5.000 δραχμών.

 


 

eklisia byzantio karytaina deepgreece

shop in karytaina deepgreece

Όπως συμπεραίνουμε αυτό το αρκαδικό χωριό δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τα υπόλοιπα… Τόσο η αρχιτεκτονική του όσο και η παράδοση και η ιστορία του συναγωνίζεται ισάξια όλη την υπόλοιπη αρκαδική περιοχή.

 


 

 

 

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ                                                      

papadimitriou house andritsaina deepgreece basedeepgreece andritsaina σεπετοσ

Η πετρόχτιστη πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ επαρχίας Ολυμπίας, είναι ένας από τους ιστορικούς οικισμούς του Μοριά. Η Ανδρίτσαινα, με την όμορφη πλατεία της κάτω από την βαθιά σκιά του γιγαντόκορμου πλατάνου, είναι γεμάτη από πέτρινα κτίσματα που πολλά απ’ αυτά είναι προσεκτικά αναπαλαιωμένα.

Αν και σήμερα διοικητικά υπάγεται στο Νομό Ηλείας, οι “δεσμοί αίματος” με την Αρκαδία τη φέρνουν πιο κοντά στα χωριά της, καθώς εδώ και αιώνες η ιστορική κωμόπολη αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα του ορεινού τμήματος της Πελοποννήσου. Στην Ανδρίτσαινα είναι εμφανής, ίσως περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο χωριό του Αρκαδικού ορεινού όγκου, η ιστορική και η πολιτιστική υπόσταση αυτού του τόπου.
andritsaina deepgreece
an

Η “Αρχόντισσα της Πέτρας” λοιπόν όπως έχει χαρακτηριστεί, βρίσκεται στην ορεινή ζώνη της Ολυμπίας και είναι κτισμένη με παραδοσιακής αρχιτεκτονικής πέτρινα διατηρητέα κτήρια, βρύσες και λιθόστρωτα καλντερίμια, ιδιαίτερης αισθητικής και ιστορικής αξίας.
Στο γενικότερο αυτό πλαίσιο ήταν προσαρμοσμένη και η αρχιτεκτονική του σπιτιού. Οι συνθήκες ζωής μέσα σε αυτό ήταν απλές και η όλη διαμόρφωσή του απέβλεπε στην εξυπηρέτηση όχι μόνο των στοιχειωδών αναγκών, αλλά και την κοινωνική ζωή.


 

 

s

Παράλληλα με την στέγαση των ανθρώπων εξασφαλιζόταν χώρος για την στέγαση των ζώων, την αποθήκευση των καρπών και το κελάρι.
Η κατασκευή των κτισμάτων βασιζόταν σε παλιές ντόπιες όσο και ευρύτερες Αρκαδικές οικοδομικές μεθόδους.

Χρησιμοποιήθηκαν υλικά που προέρχονταν από την περιοχή, και σε μερικές περιπτώσεις ξοδεύτηκαν πολλά χρήματα και κόποι για να έρθουν μάστορες και πρώτες ύλες από άλλες περιοχές της Ελλάδος.

agios therapon andritsaina deepgreece
old house andritsaina deepgreece

Τα κτίσματα κυρίως πέτρινα αρχοντικά, δύρριχτα η και τριρριχτα, τις περισσότερες φορές με εξωτερικό αυλόγυρο και κήπο, κάτι που δείχνει την ανοιχτή διάθεση των κατοίκων της.

Κατά το πέρασμα των χρόνων έχουν παρεισφρήσει διάφοροι αρχιτεκτονικοί νεοτερισμοί που ενσωματώθηκαν κομψά στη πατροπαράδοτη Αρκαδική αρχιτεκτονική. Φανερή είναι η επιρροή του νεοκλασικισμού σε μερικές καταπληκτικές κατοικίες κτισμένες γύρω στο 1930.


 

4

Η συντήρηση ενός τέτοιου σπιτιού, μπορεί εύκολα να εξαντλήσει ακόμα και κάποιον οικονομικά εύρωστο ιδιοκτήτη. Έτσι πολλά υπέροχα δείγματα αυτής της Αρχιτεκτονικής ιδιομορφίας, αφήνονται να καταρρέουν, στο έλεος των καιρικών συνθηκών της Ανδρίτσαινας (μεταξύ άλλων η Ανδρίτσαινα κατέχει το ρεκόρ του μεγαλύτερου ύψους βροχής στην Ελλάδα).

 


 

3

Οι οικισμοί της περιοχής, συμφώνα με μελέτες, παρουσιάζουν την παραδοσιακή μορφή χωροταξικής οργάνωσης αγροτικών οικισμών. Κύριο χαρακτηριστικό, ο κεντρικός δρόμος περιστοιχιζόμενος από διώροφα κτίσματα με το ισόγειο συνήθως να αποτελεί επαγγελματική στέγη (καφενεία-μαγαζιά–αποθήκες) και στον όροφο να βρίσκεται η κατοικία των ιδιοκτητών.

Σε αυτόν τον δρόμο που λεγόταν αγορά γινόταν οι επαφές των κατοίκων με περαστικούς και ξένους και εκεί λάμβαναν χώρα οι εμπορικές συναλλαγές. Η Ανδρίτσαινα είναι χτισμένη γύρο από έναν κεντρικό δρόμο ο οποίος χωρίζει το χωριό σε δύο μέρη. Χάρη στην αμφιθεατρική θέση του οικισμού και την τοπογραφία της περιοχής, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το φυσικό τοπίο της Αρκαδικής Γής.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η Ανδριτσαίνα έχει πολλές πέτρινες εκκλησιές. Μια από τις πιο όμορφες είναι η Ιερά Μονή Άγιου Θεράποντος στη συνοικία Μουρμουρείκα ψηλά στη κορυφή της Ανδρίτσαινας. Αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της περιοχής. Έχει άμεση σχέση με την προέλευση των πρώτων κατοίκων της περιοχής, καθώς τον Άγιο Θεράπον τον συναντάμε σε πολλές περιοχές της Κύπρου.


 

r

Επίσης εξαιρετική σημασία για τη περιοχή, έχει η πετρόχτιστη ιερά μονή ΣΕΠΕΤΟΥ, η οποία κτίστηκε τον 11ο αιώνα μ. Χ. σε έναν απόκρημνο βράχο. Στέκει πάνω από την όχθη του ποταμού Τρίνωνα, κάτω από τη βραχώδη πλευρά της Ακρόπολης της Αλιφήρας. Στο βράχο αυτό βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς της Σεπετιώτισσας και έτσι αποφασίστηκε να κτιστεί εκεί το μοναστήρι.

Συμπεραίνουμε λοιπόν, ότι τα χρόνια αν και περνούν, τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά ενός τόπου εξακολουθούν και κεντρίζουν το ενδιαφέρον των ανθρώπων. Και τελικά τους γοητεύουν.


 

Ας βοηθήσουμε στην προσπάθεια της προστασίας της παράδοσης, της φύσης και των τόσο όμορφων τοπίων που υπάρχουν στη χώρα μας!


3


 

Το χρωστάμε σε εμάς, στις ξεχασμένες πατρίδες μας και κυρίως στις επόμενες γενιές. Είναι χρέος μας να τους αφήσουμε μια παρακαταθήκη ισάξια με αυτή που παραλάβαμε, γεμάτη αξίες και ιδανικά. Έτσι ώστε να μείνουν πίσω οι νέοι άνθρωποι, άγρυπνοι θεματοφύλακες της παράδοσης και της ιστορία μας.

papadimitriou house in andritsaina

 


απο την
Βασιλική Κουτσανδρέα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Translate